خطر برخورد
پاسخ کوتاه نه است. پاسخ بلند جالبتر است.
آپوفیس زمانی بالاترین ردهٔ خطری را داشت که تا کنون به یک سیارک داده شده است. به همین سبب مشهور است، و به همین سبب ترس از واقعیتها عمر بیشتری یافت. خطر از میان رفته است — واقعاً و بهشکل سنجشپذیر — اما داستان چگونگی از میان رفتنش دانستنی است، چون نمونهای نادر از تهدیدی سیارهای است که تنها با رصد برطرف شد.
دسامبر ۲۰۰۴: بالاترین ردهای که تا کنون ثبت شده
چند روز پس از بازیابی، آپوفیس به سطح ۴ مقیاس تورین رسید؛ تنها جرمی که تا کنون به آنجا رسیده است. در اوج، احتمال محاسبهشدهٔ برخورد با زمین در ۲۰۲۹ حدود ۲٫۷ درصد بود، تقریباً یک شانس از سیوهفت. آن عدد هراسافکنی نبود؛ بازتاب صادقانهٔ کمان رصدی بسیار کوتاه بود. چند شب دادهٔ بیشتر، همراه با تصویرهای بایگانی مارس ۲۰۰۴، عدم قطعیت را کوچک کرد و احتمال برخورد ۲۰۲۹ را به صفر رساند.
مسئلهٔ سوراخ کلید
کنار گذاشتن ۲۰۲۹ پرونده را نمیبست. گذر نزدیک مدار را خم میکند، و نواحی باریکی در فضا وجود داشت — سوراخهای کلید، برخی تنها چند صد متر پهنا — که اگر آپوفیس در ۲۰۲۹ از میان یکی میگذشت، برخوردی در بازگشتی بعدی، در ۲۰۳۶ یا ۲۰۶۸، زمینهچینی میشد. گذشتن از یکی از آنها همواره بعید بود، اما تا وقتی مدار تنها با دقت چند کیلومتر شناخته میشد نمیشد آن را رد کرد.
۲۰۱۳ و ۲۰۲۱: رادار پرونده را میبندد
اخترشناسی نوری جهت را خوب و فاصله را بد اندازه میگیرد. رادار عکس آن را میکند، و همین کار را یکسره کرد. رصدهای گلدستون و آرسیبو در نزدیکشدن ۲۰۱۳ سال ۲۰۳۶ را حذف کرد. در مارس ۲۰۲۱ آخرین کارزار راداری گلدستون، در جریان گذری دور، مدار را چنان دقیق تثبیت کرد که ۲۰۶۸ و هر چه پس از آن بود حذف شد. ناسا در ۲۶ مارس ۲۰۲۱ آپوفیس را از جدول Sentry برداشت. کمان رصد اکنون از مارس ۲۰۰۴ تا آوریل ۲۰۲۲ و در ۷۳۷۰ اندازهگیری امتداد دارد.
۲۰۲۹ واقعاً چیست
گذری ایمن در ۳۱٬۶۴۰ کیلومتری بالای سطح — نزدیکتر از ماهوارههای زمینایستا، اما همچنان نزدیک به پنج شعاع زمین دورتر. نه برهمکنشی با جو هست، نه خردهریزی، نه اثر کشندی بر زمین، و نه خطری برای ماهوارهها جز احتمالی ناچیز از برخوردی تصادفی. در عوض، بهترین فرصت تاریخ نوین برای مطالعهٔ نزدیک سیارکی با این اندازه، بیآنکه از زمین جدا شویم.
پرسشهایی دربارهٔ خطر
آیا رصدهای تازه میتوانند خطر را برگردانند؟
برای ۲۰۲۹ و سدهٔ پیش رو، نه. مدار اکنون چنان دقیق اندازهگیری شده که عدم قطعیت بسیار کوچکتر از هر دالان برخورد محتمل است. فراتر از صد سال، پیشبینیها برای هر سیارکی، از جمله آپوفیس، بدتر میشود؛ این محدودیت فیزیک است، نه هشداری پنهان.
و ۲۰۳۶ و ۲۰۶۸ — خوانده بودم اینها تاریخ برخوردند؟
زمانی تاریخهای نامزد بودند، وقتی مدار هنوز کمدقت شناخته میشد. ۲۰۳۶ در ۲۰۱۳ و ۲۰۶۸ در ۲۰۲۱ حذف شد. مقالههای پیش از آن تاریخها هنوز روی اینترنتاند و هنوز نقل میشوند؛ افسانه به همین دلیل زنده مانده است.
آیا به ماهوارهای برخورد میکند؟
تقریباً به یقین نه. آپوفیس حدود ۴٬۱۰۰ کیلومتر زیر کمربند زمینایستا میگذرد و هرچند از ارتفاعهایی که ماهوارههای دیگر به کار میبرند عبور میکند، فضا در این مقیاس بهشکل چشمگیری خالی است. سازمانها این نزدیکشدن را از نزدیک دنبال خواهند کرد، اما انتظار هیچ مانور گریزی نمیرود.