Κίνδυνος πρόσκρουσης

Η σύντομη απάντηση είναι όχι. Η μακρά είναι πιο ενδιαφέρουσα.

Ο Απόφις είχε κάποτε την υψηλότερη βαθμολογία κινδύνου που δόθηκε ποτέ σε αστεροειδή. Γι’ αυτό είναι διάσημος, και γι’ αυτό ο φόβος επέζησε των γεγονότων. Ο κίνδυνος εξαφανίστηκε — πραγματικά και μετρήσιμα — αλλά η ιστορία του πώς εξαφανίστηκε αξίζει να γίνει γνωστή, γιατί είναι μια σπάνια περίπτωση πλανητικής απειλής που εξαλείφθηκε μόνο με παρατήρηση.

Δεκέμβριος 2004: η υψηλότερη βαθμολογία που καταγράφηκε ποτέ

Μέσα σε λίγες ημέρες από τον επανεντοπισμό του, ο Απόφις έφτασε στο επίπεδο 4 της κλίμακας του Τορίνο — το μοναδικό σώμα που το πέτυχε ποτέ. Στο μέγιστο, η υπολογισμένη πιθανότητα πρόσκρουσης στη Γη το 2029 ήταν περίπου 2,7 τοις εκατό, χονδρικά μία στις τριάντα επτά. Ο αριθμός δεν ήταν καταστροφολογία· αντανακλούσε τίμια ένα υπερβολικά σύντομο τόξο παρατήρησης. Λίγες νύχτες επιπλέον δεδομένων, μαζί με αρχειακές εικόνες του Μαρτίου 2004, μείωσαν την αβεβαιότητα και μηδένισαν την πιθανότητα πρόσκρουσης για το 2029.

Το πρόβλημα της κλειδαρότρυπας

Ο αποκλεισμός του 2029 δεν έκλεινε το θέμα. Μια κοντινή διέλευση κάμπτει μια τροχιά, και υπήρχαν στενές περιοχές του χώρου — κλειδαρότρυπες, μερικές με πλάτος λίγων μόνο εκατοντάδων μέτρων — από τις οποίες ο Απόφις θα μπορούσε να περάσει το 2029 με τρόπο που θα προετοίμαζε πρόσκρουση σε μεταγενέστερη επιστροφή, το 2036 ή το 2068. Το να περάσει από μία ήταν πάντα απίθανο, αλλά δεν μπορούσε να αποκλειστεί όσο η τροχιά ήταν γνωστή μόνο με ακρίβεια λίγων χιλιομέτρων.

2013 και 2021: το ραντάρ κλείνει το ζήτημα

Η οπτική αστρονομία μετρά καλά την κατεύθυνση και άσχημα την απόσταση. Το ραντάρ κάνει το αντίθετο, και αυτό ήταν που το έκρινε. Οι παρατηρήσεις του Γκόλντστοουν και του Αρεσίμπο κατά την προσέγγιση του 2013 απέκλεισαν το 2036. Τον Μάρτιο του 2021 μια τελευταία εκστρατεία ραντάρ του Γκόλντστοουν, σε μια μακρινή διέλευση, καθόρισε την τροχιά με αρκετή ακρίβεια ώστε να αποκλειστεί το 2068 και ό,τι ακολουθούσε. Η NASA αφαίρεσε τον Απόφι από τον πίνακα Sentry στις 26 Μαρτίου 2021. Το τόξο παρατήρησης εκτείνεται πλέον από τον Μάρτιο του 2004 έως τον Απρίλιο του 2022, σε 7.370 μετρήσεις.

Τι είναι στην πραγματικότητα το 2029

Μια ασφαλής διέλευση στα 31.640 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια — πιο κοντά από τους γεωστατικούς δορυφόρους, αλλά ακόμη σχεδόν πέντε ακτίνες της Γης μακριά. Δεν υπάρχει αλληλεπίδραση με την ατμόσφαιρα, ούτε θραύσματα, ούτε παλιρροϊκή επίδραση στη Γη, ούτε κίνδυνος για δορυφόρους πέρα από μια αμελητέα πιθανότητα τυχαίας συνάντησης. Υπάρχει όμως η καλύτερη ευκαιρία της σύγχρονης ιστορίας να μελετηθεί από κοντά ένας αστεροειδής αυτού του μεγέθους χωρίς να φύγουμε από το έδαφος.

Ερωτήσεις για τον κίνδυνο

Μπορούν νέες παρατηρήσεις να επαναφέρουν τον κίνδυνο;

Για το 2029 και τον επόμενο αιώνα, όχι. Η τροχιά έχει πλέον μετρηθεί τόσο ακριβώς ώστε η αβεβαιότητα να είναι πολύ μικρότερη από κάθε εύλογο διάδρομο πρόσκρουσης. Πέρα από τα εκατό χρόνια οι προβλέψεις χειροτερεύουν για κάθε αστεροειδή, και για τον Απόφι· αυτό είναι όριο της φυσικής, όχι κρυμμένη προειδοποίηση.

Και το 2036 και το 2068 — διάβασα ότι ήταν ημερομηνίες πρόσκρουσης;

Ήταν κάποτε υποψήφιες ημερομηνίες, όσο η τροχιά ήταν ακόμη χαλαρά γνωστή. Το 2036 αποκλείστηκε το 2013, το 2068 το 2021. Άρθρα προγενέστερα εκείνων των ημερομηνιών παραμένουν στο διαδίκτυο και εξακολουθούν να παρατίθενται· γι’ αυτό επιβιώνει ο μύθος.

Θα χτυπήσει κάποιον δορυφόρο;

Σχεδόν σίγουρα όχι. Ο Απόφις περνά περίπου 4.100 χλμ κάτω από τη γεωστατική ζώνη και, παρότι διασχίζει ύψη που χρησιμοποιούν άλλοι δορυφόροι, ο χώρος σε αυτή την κλίμακα είναι συντριπτικά άδειος. Οι υπηρεσίες θα παρακολουθήσουν στενά την προσέγγιση, αλλά δεν αναμένεται κανένας ελιγμός αποφυγής.