Inslagrisico

Het korte antwoord is nee. Het lange is interessanter.

Apophis had ooit de hoogste risicobeoordeling die ooit aan een planetoïde is gegeven. Daarom is hij beroemd, en daarom heeft de angst de feiten overleefd. Het risico is weg — echt en meetbaar weg — maar het verhaal van hoe het verdween is het kennen waard, want het is een zeldzaam geval van een planetaire dreiging die alleen met waarnemingen is opgeruimd.

December 2004: de hoogste score ooit

Binnen enkele dagen na de hervinding bereikte Apophis niveau 4 op de schaal van Turijn — als enig object ooit. Op het hoogtepunt was de berekende kans op een inslag op aarde in 2029 ongeveer 2,7 procent, grofweg één kans op zevenendertig. Dat getal was geen bangmakerij, maar een eerlijke weergave van een te korte waarnemingsboog. Een paar nachten extra gegevens, plus archiefbeelden uit maart 2004, verkleinden de onzekerheid en brachten de inslagkans voor 2029 op nul.

Het sleutelgatprobleem

Met het uitsluiten van 2029 was de kous niet af. Een scheervlucht buigt een baan om, en er waren smalle gebieden in de ruimte — sleutelgaten, sommige maar een paar honderd meter breed — die Apophis in 2029 had kunnen doorkruisen op een manier die een inslag bij een latere terugkeer, in 2036 of 2068, zou voorbereiden. Er één raken was altijd onwaarschijnlijk, maar het viel niet uit te sluiten zolang de baan slechts tot op enkele kilometers bekend was.

2013 en 2021: radar sluit de zaak

Optische astronomie meet richting goed en afstand slecht. Radar doet het omgekeerde, en dat gaf de doorslag. Waarnemingen van Goldstone en Arecibo tijdens de nadering van 2013 schrapten 2036. In maart 2021 legde een laatste radarcampagne van Goldstone, tijdens een verre passage, de baan nauwkeurig genoeg vast om 2068 en alles daarachter te schrappen. NASA haalde Apophis op 26 maart 2021 van de Sentry-tabel. De waarnemingsboog loopt nu van maart 2004 tot april 2022, over 7370 metingen.

Wat 2029 werkelijk is

Een veilige passage op 31.640 kilometer boven het oppervlak — dichterbij dan de geostationaire satellieten, maar toch nog bijna vijf aardstralen ver. Er is geen wisselwerking met de atmosfeer, geen puin, geen getijdeneffect op de aarde en geen risico voor satellieten buiten een verwaarloosbare kans op een toevallige ontmoeting. Wat er wel is: de beste kans uit de moderne geschiedenis om een planetoïde van dit formaat van dichtbij te bestuderen zonder de grond te verlaten.

Vragen over het risico

Kunnen nieuwe waarnemingen het risico terugbrengen?

Voor 2029 en de komende eeuw niet. De baan is inmiddels zo nauwkeurig gemeten dat de onzekerheid veel kleiner is dan elke plausibele inslagcorridor. Voorbij honderd jaar worden voorspellingen voor elke planetoïde slechter, ook voor Apophis; dat is een grens van de natuurkunde, geen verborgen waarschuwing.

En 2036 en 2068 — ik las dat dat inslagdata waren?

Dat waren ooit kandidaatdata, toen de baan nog los bekend was. 2036 verviel in 2013, 2068 in 2021. Artikelen van vóór die data staan nog online en worden nog geciteerd, en daarom houdt de mythe stand.

Raakt hij een satelliet?

Vrijwel zeker niet. Apophis passeert ongeveer 4100 km onder de geostationaire gordel en hoewel hij de hoogten van andere satellieten kruist, is de ruimte op die schaal overweldigend leeg. Ruimteorganisaties zullen de nadering nauwlettend volgen, maar een uitwijkmanoeuvre wordt niet verwacht.